vũ trụ quan

Một nhà khoa học giải thích vũ trụ quan dựa trên các hành tinh và ngôi sao.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Quan niệm, cách nhìn nhận tổng thể về vũ trụ: "vũ trụ quan" chỉ hệ thống các quan điểm, tư tưởng của một cá nhân, một nhóm người, hoặc một thời đại về bản chất, nguồn gốc, cấu trúc và quy luật vận hành của vũ trụ, bao gồm cả vị trí của con người trong đó.
   • Thế giới quan: "vũ trụ quan" thường được dùng đồng nghĩa với "thế giới quan" trong triết học, nhưng nhấn mạnh khía cạnh vũ trụ và tự nhiên hơn là xã hội.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Vũ trụ quan duy vật cho rằng vật chất là cơ sở của mọi sự tồn tại. (Quan niệm duy vật về vũ trụ xem vật chất là nền tảng.)
  • Người xưa có vũ trụ quan thiên về thần thoại, giải thích vũ trụ bằng các câu chuyện thần linh. (Người cổ đại nhìn nhận vũ trụ qua lăng kính huyền thoại.)
  • Khoa học hiện đại đã thay đổi vũ trụ quan của nhân loại. (Khoa học mới đã làm biến đổi cách con người hiểu về vũ trụ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "vũ trụ quan duy vật": quan niệm vũ trụ dựa trên chủ nghĩa duy vật, cho rằng vật chất là thực tại khách quan.
  • Vũ trụ quan duy vật biện chứng là nền tảng của triết học Mác-Lênin. (Quan niệm này kết hợp duy vật và biện chứng để giải thích vũ trụ.)
• "vũ trụ quan tôn giáo": cách nhìn vũ trụ dựa trên niềm tin vào thần linh hoặc đấng sáng tạo.
  • Vũ trụ quan tôn giáo thường cho rằng vũ trụ do một đấng tối cao tạo ra. (Quan niệm này phổ biến trong nhiều tín ngưỡng.)

Biến thể và từ gần giống

• Thế giới quan (danh từ): quan niệm tổng thể về thế giới (bao gồm cả tự nhiên và xã hội) — gần nghĩa với "vũ trụ quan".
  • Thế giới quan của mỗi người được hình thành từ kinh nghiệm sống. (Cách nhìn nhận cuộc sống và thế giới xung quanh.)
• Nhân sinh quan (danh từ): quan niệm về cuộc sống con người — liên quan chặt chẽ với vũ trụ quan.
  • Nhân sinh quan lạc quan thường đi kèm với vũ trụ quan tích cực. (Quan niệm về cuộc đời phản ánh cách nhìn vũ trụ.)

Từ đồng nghĩa

• Quan niệm vũ trụ: cách hiểu về vũ trụ.
• Thế giới quan: khái niệm rộng hơn, bao gồm cả vũ trụ và xã hội.
• Vũ trụ luận: hệ thống lý thuyết về vũ trụ (thường mang tính triết học hoặc khoa học).

Thành ngữ liên quan

• Vũ trụ quan khoa học: quan niệm về vũ trụ dựa trên các phát hiện và lý thuyết khoa học.
  • Vũ trụ quan khoa học hiện đại dựa trên thuyết Big Bang và thuyết tương đối. (Cách nhìn vũ trụ được chứng minh bằng thực nghiệm.)
• Vũ trụ quan thần thoại: quan niệm vũ trụ giải thích qua các câu chuyện thần kỳ.
  • Vũ trụ quan thần thoại Hy Lạp cổ đại rất phong phú với các vị thần. (Quan niệm này coi vũ trụ do thần linh điều khiển.)